Færslur nóvembermánaðar 2011

26. nóvember 2011

Forseti bæjarstjórnar hrekur tvo farsæla kennara úr starfi

Hér er því lýst hvernig Sveinn Kristinsson forseti bæjarstjórnar Akraness hefur með framkomu sinni við tvo kennara, sprottinni af illskiljanlegum toga, komið því til leiðar að þessir tveir kennarar, Bjarni Þór Bjarnason og Hrönn Heiðbjört Eggertsdóttir, hafa sagt upp störfum eftir samtals 67 ára farsælan kennsluferil. Myndin sem fylgir færslunni heitir „Mynd tekin úr eftirlitsmyndavél Stjórnsýsluhúss Akraness“, er teiknuð af Bjarna Þór og birt með hans leyfi. Sé smellt á litlu myndina birtist stærri útgáfa.

 
Í upphafi skyldi endirinn skoða og svo verður gert hér

Bæjarstjórnarfundur á AkranesiÁ bæjarstjórnarfundi á þriðjudaginn sprakk blaðran: Þögnin um mál annars grunnskólans í bænum var rofin! Krækt er í fundargerð en hljóðupptaka af fundinum mistókst á óskiljanlegan hátt.1 Því verð ég að treysta á það sem ég man af þeim umræðum sem ég hlustaði á í beinni útsendingu af bæjarstjórafundinum og símtöl við bæjarfulltrúa sem sögðu mér hvað þeir hefðu sagt.

Svo sem sést í ritaðri fundargerð rýfur Gunnar Sigurðsson, bæjarfulltrúi sjálfstæðismanna, þögnina þegar fundargerð bæjarráðs er lögð fram, og vekur máls á lið 6.8. 1107106 - Brekkubæjarskóli - aðkoma að skólastjórn og starfsmannamálum. Ég veit ekki hvað hann sagði en líklega hefur það verið eitthvað í þá veru að bréf sem stílað er á bæjarstjórn, með ósk um að bréfið verði lesið á bæjarstjórnarfundi, eigi ekki að afgreiða einfaldlega með því að leggja það fram í bæjarráði og síðan ekki söguna meir. Síðan lét hann bóka bréfið frá kennurunum tveimur og einnig sín eigin orð.
Bréfið hljóðar svo og bókun Gunnars Sigurðssonar kemur í kjölfarið:

 Akranesi 3. nóvember 2011.
‘Til bæjarstjórnar Akraneskaupstaðar.
Við undirrituð fengum bréf með svokölluðum svörum við bréfi okkar frá því í sumar sem varðaði aðkomu Sveins Kristinssonar og bæjarstjórnar að skólastjórn Brekkubæjarskóla. Bréf bæjarstjórnar var snautlegt og fullt af endurtekningum og útúrsnúningum og ætlum við ekki að elta ólar við það meira, sáum að bæjarfulltrúar hafa ekki lagt á sig að kynna sér erindi okkar!!!! Við viljum hinsvegar leiðrétta þann ótrúlega misskilning að sátt hafi orðið við okkur undirrituð, Bjarna Þór og Hrönn. Sátt varð hins vegar á milli Arnbjargar Stefánsdóttur skólastjóra og Sigríðar Skúladóttur í apríl s.l. Sú sátt eða það mál, hefur ekkert með okkur að gera, alls ekkert! Við vorum kölluð til viðtals þann 3. júní, sem reyndust vera yfirheyrslur og ákærur en ekki viðtal! Ákærur m.a. eftir meintum klögum utan úr bæ, sem allir vita sem þekkja undirritaðan Bjarna Þór, að eru ekki sannar! Reynt var að ýja að því að veikindadagar undirritaðrar Hrannar væru ansi margir, sem á sér heldur enga stoð. (meðfylgjandi skjal frá bæjarskrifstofunn i um veikindi Hrannar s.l. 10 ár.) Svo það sem bítur höfuðið af skömminni, að reynt var að ýta við okkur að fara að hætta! OKKUR FINNST VIÐ SMÁNUÐ! Við höfum sagt upp stöðum okkar frá áramótum, viljum ekki vinna undir stjórn fólks sem við treystum ekki lengur! Um leið gengur út úr skólanum 67 ára reynsla, farsæl að því við best vitum.
Bjarni Þór Bjarnason, Hrönn Heiðbjört Eggertsdóttir.’

 Gunnar Sigurðsson óskaði eftir að eftirfarandi verði bókað:
Bókun á fundi Bæjarstjórnar Akraness 22.nóvember 2011
‘Ég undirritaður bæjarfulltrúi lýsi furðu minni á afgreiðslu bæjarráðs Akraness þann 10. nóvember 2011 á bréfi þeirra Hrannar Eggertsdóttur og Bjarna Þórs Bjarnasonar, dagsettu 3. nóvember 2011. Bréfið er stílað á Bæjarstjórn Akraness en einungis lagt fram í bæjarráði án afgreiðslu. Eðlileg málsmeðferð er að vísa bréfum til bæjarstjórnar, til bæjarstjórnar.
Bréf þetta olli undirrituðum miklum vonbrigðum. Á lokuðum fundi bæjarstjórnar þann 29. ágúst 2011 var farið yfir málefni skólans og kynnt greinargerð forseta bæjarstjórnar. Niðurstaða þessa lokaða fundar var að fela starfsmannastjóra Akraneskaupstaðar að fylgja málinu eftir í samræmi við umræður á fundinum. Ég leit þannig á að starfsmannastjórinn ætti að aðstoða skólastjórnendur Brekkubæjarskóla við að vinna bug á þeim starfsmannavandamálum sem þar voru uppi. Undirritaðu hefur ekkert heyrt meira um þetta mál fyrr en hann las bréf Bjarna Þórs og Hrannar. Það er ömurlegt að lesa að þessum kennurum finnst sem þau hafi verið hrakin úr starfi eftir að hafa kennt í samtals 67 ár við skólann.
Þar sem skyldleikar eru með mér og Hrönn Eggertsdóttur læt ég ógert að ræða hennar mál en sem bæjarfulltrúi á Akranesi skammast ég mín fyrir, ef satt er, að Bjarna Þór Bjarnasyni, sem er fyrrverandi Bæjarlistamaður Akraness, finnist sem hann hafi verið hrakinn úr starfi. Það eru ekki margir sem hafa gert jafn mikið fyrir samfélagið hér á Akranesi eins og hann.
Ég vil líka vekja athygli á því að á sama fundi bæjarráðs var tekið fyrir samkomulag um greiðslu bóta til fyrrverandi starfsmanns Brekkubæjarskóla vegna ráðningarmála. Þetta samkomulag er til staðfestingar á þessum bæjarstjórnarfundi.
Ég óska eftir því að starfsmannastjóri Akraness gefi Bæjarstjórn Akraness skriflega skýrslu um aðkomu sína að máli Bjarna Þórs og Hrannar.
Þá vil ég einnig að það komi fram hér að því miður held ég að starfsmannavandamálum í Brekkubæjarskóla sé ekki lokið.
Akranesi 22.nóvember 2011

Gunnar Sigurðsson
bæjarfulltrúi.’2

Næstur tók til máls bæjarfulltrúi framsóknarmanna, Guðmundur Páll Jónsson, sem jafnframt er formaður bæjarráðs. Í símtali í gærmorgun (25. nóv. 2011) sagðist hann hafa:
- Talað um stjórnsýslulega meðferð bæjarráðs á erindinu og með hvaða hætti bréfið barst til bæjarstjórnar; að ekki séu til nein fordæmi með svona bréf og rætt síðan um hvort sér hafi orðið á sem formanni bæjarráðs í meðferð þessa máls;
- Talað almennt um starfsmannamál og með hvaða hætti bréfið og mál Bjarna Þórs og Hrannar bar að og nefnt þar að ákveðnar reglur gildi í stjórnsýslunni um hvernig á að fara með slík mál;
Að nauðsynlegt sé að stjórnsýslan vinni slík mál á formlegan hátt; Að bæjarfulltrúar komi ekki inn í slík mál;
- Harmað málalok í bréfinu og vísað þar til persónulegra tilfinninga sinna í garð Bjarna Þórs og Hrannar.3

Eftir bókun Gunnars hlustaði ég á Árna Múla Jónasson bæjarstjóra Akraneskaupstaðar, í beinni útsendingu af þessum bæjarstjórnarfundi (á FM 95,0). Hann sagði að hann hefði lýst sig vanhæfan í starfsmannamálum Brekkurbæjarskóla vegna þess að kona sín gegndi þar stjórnunarstöðu og sjálfur væri hann góður kunningi eða vinur skólastjórans og gæti því ekki tjáð sig um mál Bjarna og Hrannar. Aftur á móti væri því til að svara með hitt málið í bókun Gunnars, samkomulag um greiðslu bóta til fyrrverandi starfsmanns Brekkubæjarskóla vegna ráðningarmála4 „að öllum gæti orðið á mistök“ [hann á þar væntanlega við skólastjóra Brekkubæjarskóla] og að það tæki því ekki að láta reyna á málið fyrir dómstólum, maður viti aldrei hvernig það færi, „við gætum jafnvel tapað málinu“.5

Sveinn Kristinsson samfylkingarmaður og forseti bæjarstjórnar talaði á eftir Árna Múla. Hann lýsti óánægju sinni með bókun Gunnars og fann henni það helst til foráttu að í sömu bókun væri blandað saman tveimur óskyldum málum, þ.e. bótum til fyrrum kennara [vegna brots skólastjóra Brekkubæjarskóla á kennaranum en Akraneskaupstaður ber ábyrgðina því grunnskólar heyra undir sveitarfélög] og kvörtunum tveggja kennara um hans eigin málsmeðferð. Gunnar Sigurðsson áréttaði það sem hann segir í bókuninni, ég man ekki hverju Sveinn svaraði og loks tók Ingibjörg Valdimarsdóttir, bæjarfulltrúi Samfylkingarinnar og formaður fjölskylduráðs6 til máls og lýsti þeirri skoðun sinni að svona bréf ætti ekki að fjalla um á bæjarstjórnarfundum.7

En hvernig stendur á því að Sveini Kristinssyni forseta bæjarstjórnar hélst uppi, með fulltingi bæjarstjórnar og bæjarráðs, að kalla þessa tvo myndlistarkennara úr Brekkubæjarskóla á sinn fund í júníbyrjun, ásaka annan um að tala illa um skólann útí bæ (rökstutt með nafnlausum heimildamönnum sem hefðu hringt í sig og látið vita af þessu athæfi Bjarna, ekki fylgdi sögu hvar, hvenær eða nákvæmlega hvernig illmælgin hefði verið) og hinn kennarann um að taka út veikindadaga þegar hún var veik, veikindadaga sem hún átti fullan rétt á skv. kjarasamningum? (Sjá „Erindi frá Hrönn Eggertsdóttur og Bjarna Þór Bjarnasyni“ í Skessuhorni 13. júlí 2011.) Þetta er sambærilegt við að forseti borgarstjórnar Reykjavíkur tæki t.d. tvo handavinnukennara í Austurbæjarskóla á teppið næsta sumar og húðskammaði þá fyrir að tala illa um skólann (skv. Gróu á Leiti) og að hafa fengið flensu á skólatíma! Þætti Reykvíkingum það fullkomlega eðlilegt? Þætti svonalagað yfirleitt nokkurs staðar við hæfi?

Gaf einhver Sveini Kristinssyni veiðileyfi á þessa kennara, sem hafa staðið sig vel í starfi og eru almennt vinsælt og vellátið fólk?
 
 

Til að útskýra þetta þarf að rekja forsögu:

Á haustmisseri fyrir ári síðan kom mál til kasta framkvæmdastjóra Fjölskyldustofu, Helgu Gunnarsdóttur (sem vill svo skemmtilega til að er einmitt frænka Sveins Kristinssonar, án þess að mér detti eitt augnablik í hug að það skipti máli - þetta er einungis til að skemmta ættfróðleiksfúsum lesendum). Það mál byrjaði með bréfi tveggja kennara við Brekkubæjarskóla, sem óskuðu nafnleyndar og hefur aldrei verið upplýst hverjir eru, þar sem þeir báru þær sakir á þriðja kennarann við sama skóla að leggja skólastjórann sinn í einelti. Vegna trúnaðar get ég ekki endursagt þetta mál. Helga leitaði til síns yfirmanns, bæjarstjóra Akraneskaupstaðar og þau fóru að vasast í þessu máli en laust fyrir jólin 2010 höfðu þau Helga og Árni Múli Jónasson klúðrað málinu svo kirfilega að ekki var um annað að ræða en taka það af þeim. Árni Múli lýsti sig vanhæfan í málinu (sem hann var væntanlega frá upphafi þótt það hafi ekki runnið upp fyrir honum fyrr en seint og um síðir) og svo virtist sem Helga yrði það sjálfkrafa vegna undirmannahæfis. Málið var aldrei rætt í fjölskylduráði sem skv. erindisbréfi á m.a. að gegna því hlutverki sem skólanefndir gegna í öðrum bæjarfélögum.

Merkilegt nokk var þetta klögumál tveggja kennara, sem óskuðu nafnleyndar og töldu sig hafa orðið vitni að einhverju sem sem þeir töldu einelti, talið heyra undir staðgengil bæjarstjóra, sem á þeim tíma var Sveinn Kristinsson. Heimildir eru fyrir því að hann sé kominn með þetta mál í sínar hendur í febrúar 2011. Þessa er hins vegar að engu getið í fundargerðum, hvorki bæjarráðs né bæjarstjórnar nema á óskiljanlegan hátt, þ.e. í fundargerð bæjarstjórnar frá 26. jan. 2011: „Starfsskyldur forseta bæjarstjórnar - trúnaðarmál“.8
 
 

Um annað sem gerðist þar enginn veit …

Ég spurði Guðmund Pál Jónsson bæjarfulltrúa og formann bæjarráðs um umboð Sveins Kristinssonar í þessu máli, þ.e. hver hefði falið honum að ganga í málið, að frumkvæði hvers og hversu viðtækt þetta umboð til að leysa tiltekið afmarkað mál í Brekkubæjarskóla hefði verið. Svör Guðmundar Páls voru þessi:
 „Frá aðilum berst stjórnsýslulegt erindi til stjórnsýslunnar. Bæjarstjórn fól Sveini það stjórnsýslulega erindi sem þá lá fyrir.“ Ég bað hann að útskýra fyrir mér hvað væri „stjórnsýslulegt erindi“ og Guðmundur Páll sagði: „Erindi sem hafa efnistök og berast stjórnsýslunni eru stjórnsýsluerindi.“9 Guðmundur Páll sagði síðan að stjórnsýsluerindi hefði borist en vissi ekki frá hverjum. Ég spurði hvort erindið hefði kannski verið nafnlaust. Nei, sagði hann, „það var undirritað af ákveðnum aðila“. Ég spurði hvaða aðili hefði undirritað stjórnsýsluerindið.  „Ég veit það ekki“ var svar Guðmundar Páls. En Guðmundur Páll bætti svo við: „Ég hef ekki ástæðu til að ætla að Sveinn hafi farið út fyrir sitt umboð þegar hann talaði við Bjarna og Hrönn.“ Þegar ég spurði hvort Sveinn gæti ekki mögulega talist vanhæfur þegar honum var falið málið í janúar 2011, í ljósi þess að hann starfaði í hlutastarfi sem kennari við Brekkubæjarskóla á haustmisseri 2010, taldi Guðmundur Páll svo ekki vera.

Eftir að Sveinn Kristinsson fékk þetta umboð frá bæjarstjórn, sem ekki mátti bóka opinberlega, að beiðni einhvers sem heimildamaður minn, Guðmundur Páll Jónsson bæjarfulltrúi og formaður bæjarráðs, veit ekki hver var (en samþykkti þó beiðnina og væntanlega aðrir bæjarstjórnarfulltrúar einnig) gerðist það m.a. að málið fékk bæði titil og númer og heitir eftir það, í fundargerðum bæjarins: „1010199 - Starfsmannamál Brekkubæjarskóla“. Það ber örsjaldan á góma í fundargerðum bæjarráðs og bæjarstjórnar en fjölskylduráð er algerlega stikk-frí í þessu máli.

Og þótt ráðinn væri starfsmanna- og gæðastjóri Akraneskaupstaðar í febrúar 2011 var „1010199 - Starfsmannamál Brekkubæjarskóla“ áfram á könnu Sveins Kristinssonar, forseta bæjarstjórnar. Eins og margir bæjarbúar vita og kemur fram í bréfi þeirra Hrannar og Bjarna hér að ofan náðist full sátt milli málsaðila snemma í apríl 2011, þ.e. hins meinta eineltisgeranda og hins meinta eineltisþolanda. Samt sem áður hélt Sveinn Kristinsson áfram að vinna í „1010199 - Starfsmannamálum Brekkubæjarskóla“ en þar sem ekki er hægt að fá upplýsingar um hve víðtækt umboð hann fékk til að garfa í starfsmannamálum þess skóla né heldur hver óskaði eftir því að hann gerði það er í raun ekkert hægt að vita nema að bæjarstjórn fól honum að gera eitthvað stjórnsýslulegt og hefur væntanlega greitt honum fyrir áframhaldandi vinnu í þessu máli (þótt það væri leyst).
 

Þá tók hann hin óþekku angaskinn …

Þann 3. júní lét Sveinn til skarar skríða og boðaði þau Hrönn Eggertsdóttur og Bjarna Þór Bjarnason myndlistarkennara við Brekkubæjarskóla á sinn fund. Raunar lét hann Magnús Vagn Benediktsson, aðstoðarskólastjóra í Brekkubæjarskóla, sem ber þó ekki þann titil heldur er titlaður „deildarstjóri - staðgengill skólastjóra“, sjá um sjálfa boðunina. Magnús sagðist ekki vita fundarefnið og það hvarflaði hvorki að Hrönn né Bjarna Þór að erindi forseta bæjarstjórnar við þau væri neitt tengt Brekkubæjarskóla enda hafa þau ekkert komið nálægt því máli sem vitað var að Sveinn hafði verið að garfa í. Hins vegar hafa þau bæði tekið virkan þátt í listalífi bæjarins og verið ósérhlífin í að leggja sitt af mörkum í alls konar uppákomum sem Akraneskaupstaður hefur staðið fyrir. Þau bjuggust jafnvel við að erindi Sveins væri einhver örlítill þakkarvottur fyrir sjálfboðaliðastarf. En það var nú aldeilis ekki! Um framkomu Sveins Kristinssonar við þessa tvo kennara má lesa í grein sem þau sendu mörgum aðilum og birtist auk þess í Skessuhorni, eins og ég hef áður getið. Hér fyrr í færslunni hef ég minnst á hvað þeim var gefið að sök, þ.e. að Bjarni hefði heyrst baktala Brekkubæjarskóla úti í bæ og að Hrönn hefði orðið veik á skólatíma. Í lok greinarinnar í Skessuhorni beina þau nokkrum spurningum til bæjarstjórnar Akraneskaupstaðar:

 Hvaða hlutverk hefur Sveinn og hver fékk hann til að ræða við okkur?  Á fundinum sýndi Sveinn ógnandi yfirgang og dónaskap,  m.a. með margítrekuðum spurningum um sama efni, var einhver ástæða fyrir því?
Er búið að ráða Svein Kristinsson sem sérstakan tyftunarmeistara  Brekkubæjarskóla?
Við viljum fá að vita hvort bæjarstjórn Akraness telur að vinnubrögð eins og að ofan er lýst séu eðlileg?
Við könnumst ekki við þær ásakanir sem á okkur eru bornar, þær eru dylgjur einar.

Bæjaryfirvöld svöruðu engu og heldur ekki ítrekun með ósk um svar fyrr en á fundi bæjarráðs 15. september 2011 þar sem er bókað:

 8. 1107106 - Brekkubæjarskóli - aðkoma að skólastjórn og starfsmannamálum
Bréf Hrannar Eggertsdóttur og Bjarna Þórs Bjarnasonar, dags. í júní 2011 varðandi aðkomu forseta bæjarstjórnar Akraness að skólastjórn á Akranesi og ítrekunarbréf þeirra dags. 7.9.2011
Að gefnu tilefni skal tekið fram, varðandi starfsmannamál Brekkubæjarskóla - trúnaðarmál -merkt 1010199, um aðkomu Sveins Kristinssonar, forseta bæjarstjórnar, að málinu er lokið með sátt. Aðkoma hans að málinu var skv. samþykkt bæjarstjórnar Akraness frá 25. janúar 2011, 14. tl. merkt trúnaðarmál, en um málið var fjallað á lokuðum fundi að lokinni boðaðri dagskrá fundarins. Bæjarstjóri hafði lýst sig vanhæfan vegna persónulegra tengsla við aðila máls og einnig var framkvæmdastjóri Fjölskyldustofu lýstur vanhæfur í málinu sem undirmaður bæjarstjóra.
Varðandi erindi það sem hér er til umræðu samþykkir bæjarráð að fela bæjarstjóra að gera tillögu að að [svo] svari og leggja fyrir bæjarráð.

Þetta er ákaflega undarleg bókun því í henni er þess getið að bæjarstjóri hafi lýst sig vanhæfan en samt samþykkir bæjarráð að fela bæjarstjóra að gera tillögu að að svari og leggja fyrir bæjarráð.“[!] Í sömu bókun kemur og fram að Helga Gunnarsdóttir, framkvæmdastjóri Fjölskyldustofu, hafi verið lýst vanhæf sem undirmaður bæjarstjóra. Bæjarráð virðist svo hafa áttað sig á hversu mikil fíflskaparbókun þetta er og reynir að bæta úr skák með því að fela Ingu Ósk Jónsdóttur, starfsmanna- og gæðastjóra Akraneskaupstaðar, að semja svör við spurningum Hrannar og Bjarna en yfirsést að starfsmanna- og gæðastjóri heyrir beint undir bæjarstjóra alveg eins og framkvæmdastjóri Fjölskyldustofu og ætti því nákvæmlega sama undirmannavanhæfi að gilda um hana. Á fundi bæjarráðs 29. september sl. var síðan bókað:

  3.  1107106 - Brekkubæjarskóli - aðkoma að skólastjórn og starfsmannamálum
 Bréf starfsmanna- og gæðastjóra dags. 26.9.2011 með tillögum að svörum við fyrirspurn Hrannar Eggertsdóttur og Bjarna Þórs Bjarnasonar.
 Bæjarráð leggur til við bæjarstjórn að fyrirliggjandi tillaga með óorðnum breytingum að svari verði samþykkt sem svör bæjarstjórnar við framkomnum fyrirspurnum.

Þann 11. október samþykkti bæjarstjórn þessar tillögur að svörum nema Gunnar Sigurðsson, bæjarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins, sem sat hjá í atkvæðagreiðlunni. Um þetta svarbréf bæjarstjórnar Akraneskaupstaðar segja þau Hrönn og Bjarni Þór í bréfi sínu til bæjarstjórnar sem lesa má í upphafi þessarar færslu og var til umræðu á nýliðnum bæjarstjórnarfundi: „Bréf bæjarstjórnar var snautlegt og fullt af endurtekningum og útúrsnúningum …“ Ég hef sjálf lesið þetta svarbréf bæjarstjórnar, samið af Ingu Ósk starfsmanna-og gæðastjóra kaupstaðarins, og tek undir lýsingu þeirra Hrannar og Bjarna Þórs á því.

Eftir þessa árás Sveins Kristinssonar forseta bæjarstjórnar á þau Hrönn Eggertsdóttur og Bjarna Þór Bjarnason og eftir að hafa margreynt að þýfga bæjarstjórn Akraness um svör, t.d. við því hvers vegna í ósköpunum þau urðu fyrir þessu og eftir að hafa á endanum uppskorið illa stílað, klisjukennt bréf „fullt af endurtekningum og útúrsnúningum“ en enga afsökunarbeiðni - fengu þau Hrönn og Bjarni Þór nóg og sögðu upp störfum. Árangurinn af umboðinu sem bæjastjórn veitti Sveini Kristinssyni til að leysa starfsmannamál í Brekkubæjarskóla (raunar allt annað mál, með allt öðrum persónum og löngu leyst þegar hann hellti sér yfir þessa aðila sem komu hinu málinu ekki nokkurn skapaðan hlut við) er sem sagt sá að Brekkubæjarskóli hefur nú misst tvo kennara sem þekktir eru af farsælu og góðu starfi.
 

Leysti Sveinn eitthvert mál?

Hvernig var svo lausn Sveins á málinu sem honum var falið að leysa og leystist í apríl (þótt hann hefði haft afskipti af því)? Jú, hann skilaði „Stuttri greinargerð vegna starfsmannamála í Brekkubæjarskóla“ á lokuðum bæjarstjórnarfundi þann 29. ágúst 2011, það plagg hefur verið sent málsaðilum og á fundi bæjarráðs 15. september 2011 segir að „starfsmannamál Brekkubæjarskóla - trúnaðarmál -merkt 1010199“ sé lokið með sátt, raunar í sömu efnigrein og bæjarráð er að væflast með hver skuli svara Hrönn og Bjarna Þór og ákveður að fela hinum vanhæfa bæjarstjóra að semja svörin … Í þessari greinargerð Sveins eru hvorki Bjarni Þór né Hrönn nefnd á nafn. Í bókun Gunnars Sigurðssonar sem vitnað er í fremst í þessari færslu kemur svo fram að vafi leiki á að starfsmannavandamálum í Brekkubæjarskóla sé lokið.
 

Til hvers eru kjörnir bæjarfulltrúar?

Hér að ofan hef ég rakið ótrúlegt dæmi um yfirgang forseta bæjarstjórnar Akraneskaupstaðar í garð tveggja kennara í Brekkubæjarskóla. Sömuleiðis hef ég rakið hvernig stjórnsýsla bæjarins sat hjá og lét sem þetta kæmi sér ekki við uns Gunnar Sigurðsson bæjarfulltrúi sýndi einn manna loks af sér þann manndóm að benda á þennan skandal; hann tekur fram að hann geti ekki tjáð sig um Hrönn vegna skyldleika en segir: „… sem bæjarfulltrúi á Akranesi skammast ég mín fyrir, ef satt er, að Bjarna Þór Bjarnasyni, sem er fyrrverandi Bæjarlistamaður Akraness, finnist sem hann hafi verið hrakinn úr starfi. Það eru ekki margir sem hafa gert jafn mikið fyrir samfélagið hér á Akranesi eins og hann.“
 
 

Ég hvet Skagamenn til að láta okkar kjörnu fulltrúa heyra álit sitt á þessu máli. Gleymum ekki að þetta fólk er kosið af okkur og er í okkar þjónustu. Það á hvorki að haga sér eins og  sjálfskipaðir einræðisherrar né standa þegjandi hjá, hokið af meðvirkni!
 
 



 1 Upptökur bæjarstjórnarfunda á Akranesi eru með tvennum hætti. Annars vegar er notaður búnaður til beinnar útsendingar á útvarpsrás, 95,0. Hins vegar er hljóðupptökuforrit í tölvu fundarritara sem tekur upp og streymir upptöku á netið. Sú upptaka streymir einnig til Nepal, hugbúnaðarfyrirtækis í Borgarnesi sem sér um vef Akraneskaupstaðar. Upplýsinga- og þjónustustjóri bæjarins sagði í símtali þann 24. nóvember að fundarritari hefði prófað upptökubúnaðinn fyrirfram og séð, meðan á fundinum stóð, grænar súlur rísa og hníga í glugga upptökuforritsins. Það kom þeim báðum mjög á óvart að uppgötva snemma þennan sama dag að hljóðupptaka hefði misfarist. Í símtali mínu sama dag við Nepal kom fram: Þriðjudaginn 22. nóvember kl. 15.02 fengu þeir sendan 6 sekúndna bút með hljóði. Þá var fundarritari væntanlega að athuga hvort allt virkaði sem skyldi fyrir bæjarstjórnarfundinn. Sama dag, kl. 17 byrjaði að streyma til Nepal hljóðskrá sem í allt reyndist 41.43 mínútur. Það passar ágætlega við tímann sem bæjarstjórnarfundurinn stóð. Þessi hljóðskrá (14,8 Mb) er þögul, þ.e. á henni er einungis alger þögn. Fimmtudaginn 24. nóvember (daginn sem ég hringdi) hafði Nepal fengið sendar 4 skrár með hljóði, væntanlega prufuskrár.Þetta þýðir að búnaðurinn sjálfur er í lagi. Það sem hefði t.d. getað gerst er: a) slökkt hefur verið á míkrófóni; b) snúran út míkrófóni hefur ekki verið í sambandi við tölvuna; c) stillt hefur verið á Mute (þögult) í upptöku eða í stýrikerfi tölvunnar.Úr því fundarritari sá grænar súlur hreyfast í upptökuforritinu meðan fundurinn fór fram eru skýringar a) né b) fremur ólíklegar.
 

 2  Fundargerð bæjarstjórnar, fundur nr. 1136, 22. nóvember 2011.
 
 

 3 Ég las þessar klausur, sem ég hripaði hjá mér og reyndi að hafa nánast orðrétt eftir Guðmundi Páli, fyrir hann og spurði hvort rétt væri eftir haft, sem hann samþykkti, í símtali okkar 25. nóv. 2011. Ég tek fram að mér tókst ekki að fá skýrari svör en þetta við spurningunni um hvað Guðmundur Páll hefði sagt á þessum fundi.
 

 4 Hitt málið sem Gunnar Sigurðsson vísar í var afgreitt á þessum sama fundi bæjarstjórnar Akraneskaupstaðar þannig, skv. fundargerð: „2.  1009154 - Stjórnsýslukæra - Ráðning í stöðu kennara
Bréf bæjarráðs dags. 11. nóvember 2011, þar sem lagt er til við bæjarstjórn að samþykkja samning um bætur v/stjórnsýslukæru um ráðningamál í Brekkubæjarskóla og fjárveitingu vísað til endurskoðunar fjárhagsáætlunar 2011.Bæjarstjórn samþykkir samninginn 9:0.“

Þá sjaldan þetta mál hefur borið á góma í fundargerðum bæjarins er það ævinlega kallað Stjórnsýslukæra. Hið rétta er að um er að ræða úrskurð Innanríkisráðuneytisins um að Arnbjörg Stefánsdóttir skólastjóri Brekkurbæjarskóla hefði brotið jafnræðisreglu stjórnsýsluréttar (almenna óskráða meginreglu stjórnsýsluréttar) í ráðningu tveggja annarra kennara í störf sem Kristín Frímannsdóttir sótti um. Sjálfri finnst mér talsverður munur á orðalaginu „kæra“ og „úrskurður“ um það sem almenningur kallar lögbrot en kann hugsanlega að vera notað eitthvert annað tækniheiti yfir í lögfræðimáli (brot á stjórnsýslulögum kannski). Og ég ætla rétt að vona að það sé ekki alvanalegt eða hvunndagslegt að Akraneskaupstaður sé fundinn sekur um lögbrot þótt bæjarstjórinn kjósi að tala um þennan úrskurð í hálfkæringi.

Kennurum og mögulega einhverjum íbúum Akraneskaupstaðar þætti kannski áhugavert að kynna sér málavexti í úrskurði Innanríkisráðuneytisins, sem raunar tók einungis lítinn hluta kærunnar til greina enda ómögulegt að sanna með óyggjandi hætti hið fjölmarga fleira sem kemur fram í þessu plaggi.

Úrskurður Innanríkisráðuneytisins er dagsettur 17. mars 2011. Hann var kynntur í fjölskylduráði Akraneskaupstaðar 5. apríl 2011: „6.  1009154 - Stjórnsýslukæra - Ráðning í stöðu kennara
 Fjölskylduráð hefur skoðað úrskurðinn og óskar eftir því að forstöðumenn kynni sér hann og taki tillit þeirra atriða sem þar eru sett fram“ og lagður fram í bæjarráði 7. apríl 2011: „2.  1009154 - Stjórnsýslukæra - Ráðning í stöðu kennara  Bréf innanríkisráðuneytisins dags. 17. mars 2011 þar sem niðurstaða í stjórnsýslumáli nr 56/2010, Kristín Frímannsdóttir gegn Akraneskaupstað, er kynnt. Ráðuneytið beinir þeim tilmælum að úrskurðurinn verði kynntur í bæjarstjórn Akraness. Lagt fram.“

Fundargerð fjölskylduráðs frá 5. apríl var lögð fram á bæjarstjórnarfundi 12. apríl 2011 en enginn bæjarfulltrúi tók til máls um þennan lið. Fundargerð bæjarráðs frá 7. apríl var lögð fram á sama bæjarstjórnarfundi en enginn bæjarfulltrúi tók til máls um þennan lið. Úrskurður Innanríkisráðuneytisins hefur aldrei verið tekinn til umræðu sem sérstakur liður á bæjarstjórnarfundi.

Líklega má segja að farið hafi verið að tilmælum Innanríkisráðuneytisins um að úrskurðurinn hafi verið kynntur í bæjarstjórn Akraness ef maður gefur sér að bæjarfulltrúar hafi lesið hann. Enginn þeirra sá ástæðu til að fara orðum um hann, hvorki í bæjarráði né bæjarstjórn. Fjölskylduráð bókar einungis að þeir þrír bæjarfulltrúar sem þar sitja hafi skoðað úrskurðinn og óski eftir að forstöðumenn [hvaða forstöðumenn?] kynni sér hann. Miðað við bókanir bæjarráðs og bæjarstjórnar (þ.e. algera þögn bæjarfulltrúa um málið) er alls óvíst að þeim tilmælum fjölskylduráðs hafi verið fylgt eftir.

Bæturnar sem bæjarstjórn samþykkti á fundinum 22. nóvember að greiða kennaranum sem brotið var á eru einfaldlega mismunurinn á  þeim launum sem hún hefði þegið hefði hún fengið kennarastöðuna með réttu og atvinnuleysisbótum sem hún þurfti að framfleyta sér á af því hún var snuðuð um starfið. Akraneskaupstaður hefur ekki beðið þennan kennara afsökunar, boðið henni annað starf eða brugðist við með neinum öðrum hætti en þessum.
 

 5 Árni Múli bæjarstjóri var ólíkt borubrattari í frétt Vísis 16. nóvember 2011, „Kennari fékk 1600 þúsund í bætur“ þar sem hann segir: „Við ákváðum að una þessari niðurstöðu, þó að sjálfu sér hafi verið lögfræðileg rök fyrir því að láta [á] þetta reyna fyrir dómstólum“. (Ég skrifa misskilning í fréttinni um hvaða ráðuneyti hafi úrskurðað á reikning fréttamannsins, varla getur hann verið kominn frá bæjarstjóranum.) Árni Múli Jónasson er menntaður lögfræðingur og hefur að auki meistarapróf í alþjóðlegum mannréttindalögum frá háskólanum í Lundi. Hann er því væntanlega fullfær um að meta bæði lögfræðileg rök og siðferðileg rök sem varða mannréttindi fólks.
 

 6  Á Akranesi búa um 6.600 manns og þar eru tveir grunnskólar. Samt er engin skólanefnd í bænum. Þess í stað fer þriggja manna fjölskylduráð með málefni sem skólanefndir sinna yfirleitt, auk þess að höndla félagsleg mál, barnaverndarmál o.fl. Bæjarstjórn kýs þessa þrjá fulltrúa og þeir eru jafnframt bæjarstjórnarfulltrúar. Að öðru leyti heyra málefni grunnskólans undir Fjölskyldustofu, þar sem vinnur á annan tug starfsmanna undir stjórn framkvæmdarstjóra. Enginn þeirra hefur réttindi til kennslu eða skólastjórnunar. Í sumar voru stofnaðir þrír starfshópar til aðstoðar fjölskylduráði og var einn þeirra starfshópur um skólamál (sem hélt sinn fyrsta fund í annarri viku nóvembermánaðar). Ekkert í erindisbréfi þess starfshóps tiltekur að hann eigi að sinna grunnskólastarfi í öðru en að athuga sérfræðiþjónustu og stoðþjónustu. Formaður starfshóps um skólamál er Ingibjörg Valdimarsdóttir bæjarfulltrúi Samfylkingarinnar sem er einmitt líka formaður fjölskylduráðs.
 

 7 Í símtali við Ingibjörgu Valdimarsdóttur þann 24. nóv. 2011 sagði hún ástæðuna fyrir skoðun sinni vera þá að í bréfinu væru nafngreindar tvær persónur aðrar en Bjarni Þór og Hrönn og það væri ekki sæmandi að bókaðar væru upplýsingar um þessar persónur og þeirra mál, sem væri trúnaðarmál, á bæjarstjórnarfundi. Ég man ekki eftir að hún hafi fært þau rök fyrir máli sínu á fundinum en það getur vel verið, ég hef ekki það gott minni að geta fullyrt neitt um slíkt þótt ég hafi hlustað á hana í útvarpinu. Rök Ingibjargar eru fráleit. Það að tveir menn séu nafngreindir í bréfi til bæjarstjórnar eru ekki gild rök fyrir að neita að taka bréfið fyrir í bæjarstjórn. Bréf til bæjarstjórnar eru bréf til bæjarstjórnar hvort sem sérnöfnin í þeim eru fleiri eða færri.
 

 8 Þessi túlkun á hinni dularfullu bókun í fundargerð bæjarstjórnar fær stuðning í bókun fundar bæjarráðs 15. september 2011 þar sem segir: „Aðkoma hans [Sveins Kristinssonar] að málinu var skv. samþykkt bæjarstjórnar Akraness frá 25. janúar 2011, 14. tl. merkt trúnaðarmál, en um málið var fjallað á lokuðum fundi að lokinni boðaðri dagskrá fundarins.“
 

 9 Ég spurði nokkrum sinnum hvort hann meinti ekki „efni“ fremur en „efnistök“ en uppskar einungis tiltal í þá veru að hann hefði 17 ára reynslu af stjórnsýslustörfum og starfmannastjórnun en ég enga. Til öryggis tvílas ég þessa skilgreiningu hans á stjórnsýsluerindi fyrir hann og spurði tvisvar hvort þetta væri örugglega rétt, hvað hann staðfesti tvisvar. Þessi tilvitnun og aðrar beinar tilvitnanir í Guðmund Pál Jónsson eru úr símtali okkar laust fyrir hádegi 25. nóv. 2011. Allt sem ég hef eftir Guðmundi Páli las ég fyrir hann í símann og hann staðfesti að rétt væri eftir haft.

  

  

Ummæli (7) | Óflokkað, Daglegt líf

23. nóvember 2011

Ómunatíð. Saga um geðveiki

Svo nefnist ný bók eftir Styrmi Gunnarsson. Ómunatíð getur vísað til margs. Venjulega er orðið haft um það sem nær svo langt aftur að enginn man hvernig það var áður, eitthvað hefur viðgengist eða verið um ómunatíð. Í þessu tilviki gæti titillinn líka vísað til þess hvernig minni skerðist, til hins langa tíma sem erfitt eða ómögulegt er að muna almennilega. Eða, eins og segir í aðfararorðum Sigrúnar Finnbogadóttur, s. 9:

 Ómunatíð? Er hún til? Er hægt að muna ómunatíð? Er hún upphaf tíma, tími einhvers í lífinu, endir eða bara allur tími, heilt líf, raunveruleiki eða hugarburður? Ég held hún sé allt þetta; það er hún í mínum huga, upphaf og endir alls. Eins og fljót sem streymir fram af mismiklum krafti. Stundum þornar það næstum því upp eða að því er virðist alveg en svo fer að hellirigna. Lækir myndast, fljótið verður dökkt, stækkar og ryðst fram - þar til það eftir óratíma - ómunatíð, eygir ósinn og fellur í hann. Stoppar það þar? - Kemst það til hafs í frelsið?

Ég velti þessu stundum fyrir mér sjálf: Stoppar geðveikin einhvern tíma? Kemst ég einhvern tíma „til hafs í frelsið“? Verður fjölskylda mín einhvern tíma frjáls undan því oki að eiginkonan og mamman er geðveik? En langoftast reyni ég að bægja þessum hugsunum frá mér því þær eru of sárar.

Bók Styrmis er nefnilega saga um geðveiki eins og undirtitill segir, nánar tiltekið saga Sigrúnar Finnbogadóttur, eiginkonu Styrmis, og fjölskyldu þeirra; saga sem spannar meir en fjóra áratugi. Þessi flókna saga er brotin upp af sjúkraskýrslum, umfjöllun, vangaveltum …  og römmuð inn af aðfararorðum Sigrúnar og eftirmála dóttur þeirra. Einnig er sagt frá og vísað í ýmsan fróðleik um geðveiki og læknisráð, einkum geðhvarfasýki og þunglyndi, svo kalla má hluta sögunnar „heimildasögu“. Loks er vitnað í ýmsar ævisögur eða frásagnir af ævi geðsjúklinga og upplifun aðstandenda þeirra, stundum er reynt að bera þetta saman við upplifun þessarar tilteknu fjölskyldu.

Það hefur ekki verið áhlaupsverk að flétta þennan ólíka efnivið saman í heildstætt verk. En það hefur tekist ótrúlega vel. Þegar ég las þessa bók upplifði ég svipaða tilfinningu og þegar ég las Sýnilegt myrkur eftir Styron: Ég gat annars vegar tengt ótrúlega margt við eigin reynslu en jafnfram opnuðust mér nýir heimar og ný sýn, öllu heldur fann ég þarna orðaðar ýmsar fálmkenndar hugrenningar mínar. Ég hef lesið fjölda bóka og greina um geðveiki, aðallega þunglyndi, en þetta er í fyrsta sinn sem ég les um langa reynslu af geðveiki frá sjónarhóli aðstandenda. Það er mikill fengur í þeirri nálgun!  Ég mæli eindregið með því að sem flestir aðstandendur geðsjúkra lesi þessa bók því geðveiki setur mark sitt á alla fjölskylduna, ekki síður en alkóhólismi. Öfugt við greiðan aðgang aðstandenda alkóhólista að sjálfshjálparhópum og viðtalsmeðferð er aðstandendum geðsjúkra afskaplega lítið sinnt, kannski eiginmönnum einna síst. Kannski er ekkert óskaplega algengt að geðsjúklingar eigi eiginmenn - líklega talsvert sjaldgæfara en að geðsjúklingar eigi eiginkonur. En mjög margir geðsjúklingar eiga börn og hvar er aðstoð að finna fyrir þau?

Þótt Styrmir nefni í bókinni að líklega sé aðstandendum sinnt betur nú en fyrir fjörtíu árum held ég að sú bót sé ekki sérlega veigamikil þótt einhver sé. Það sem hefur kannski helst breyst er að brennimarkið, fordómarnir í garð geðsjúkra, hafi minnkað, a.m.k. meðal þeirra sem vilja telja sig sæmilega upplýsta. Ég veit þó ekki hve djúpt slíkt ristir, það dugir að lesa athugasemdadræsur við fréttir netmiðla til að efast um að upplýsingin sé í rauninni svo mikil sem menn vilja vera láta þegar þeir vilja koma vel fyrir. Og hluti þeirra sem hæst gjamma í netheimum les líklega ekki bækur svo þeim verður lítil upplýsing í þessari bók. Þó má vona að bókin slái á fordóma einhverra.

Mér hefur líka þótt umhugsunarvert að skv. rannsóknum verður brennimerkingin meiri, þ.e. fordómarnir aukast, þegar fólki verður ljóst að í flestum tilvikum má rekja geðsjúkdóma til erfða. Einhvern veginn er það þannig að meðan fólk hugsar „þetta kemur ekki fyrir mig“ getur það sýnt skilning og samúð þeim sem „lentu í geðveiki“, líklegast af því að hafa orðið fyrir áfalli eða hagað sér rangt. En þegar rennur upp fyrir mönnum að geðveiki er bundin í genunum og kannski hafa menn lítið um það segja hvort þeir veikjast á geði, alveg eins og menn hafa, þegar öllu er á botninn hvolft, lítið um það að segja hvort þeir fá ýmist krabbamein, þá brýst vörnin fram í fordómum. Og af því stundum er ekki hægt að lækna geðveiki, stundum er ekki einu sinni hægt að halda henni niðri með öllum tiltækum ráðum, eru fordómar í garð geðsjúkra meiri en fordómar í garð alkóhólista sem farið hafa í meðferð og ná að halda sínum sjúkdómi niðri með AA-göngu. Ótrúlegasta fólk, meira að segja fólk í heilbrigðisgeiranum, reynir hvað það getur að gera geðsjúklinginn einan ábyrgan fyrir sjúkdómi sínum vegna þess að það er miklu huggulegri tilhugsun fyrir hina að sjúklingurinn geti sjálfum sér um kennt og að hinir muni „lifa rétt“ og þ.a.l. ekki fá krabbamein eða geðsjúkdóma. (Þetta var útúrdúr - í bloggum leyfast útúrdúrar.)

Efnisins vegna fjallar Ómunatíð. Saga um geðveiki annars vegar um óumræðilegan sársauka og kvöl sjúklingsins og hins vegar hvernig sjúkdómurinn yfirskyggir allt eðlilegt fjölskyldulíf. Af því líðan í þunglyndi er oft talin ólýsanleg, og ég reikna með að sama gildi um oflæti, eru sjúkraskýrslurnar látnar tala. En því fer fjarri að í bókinni sé einhver harmagrátur og blessunarlega er gálgahúmor einnig sleppt. Þetta er lágstemmd umfjöllun, á hógværan hátt reynir höfundur að átta sig á áhrifum sjúkdómsins á fjölskylduna og leitar í önnur verk (fræði, ævisögur) til að finna svör eða samsvaranir. Og mörgum spurningum er velt upp, t.d. hvort rétt hafi verið að gera þetta eða hitt á sínum tíma, hvort hefði átt að bregðast öðru vísi við, hvort einhverjum hafi verið brugðist. Við þessum spurningum finnast ekki svör en þær eru mikils virði í sjálfum sér.
 

Það þarf mikinn kjark til að skrifa svona bók. Þann kjark hafa Styrmir, Sigrún og dóttir þeirra. Og það þarf mikið traust á heilbrigða skynsemi og mannúð lesenda til að birta skrifin. Bókin ber þessa trausts merki. Fyrst og fremst er hún þó skrifuð af mikilli einlægni þar sem ekkert er dregið undan, án þess að dramatísera söguna; Reynt er að segja sögu um geðveiki í fjölskyldu eins látlaust og unnt er, án þess að hlífa nokkrum, án þess að ásaka neinn. Þess vegna hefur bókin ótrúlega sterk áhrif á lesandann. Þess vegna er þetta ómetanleg bók!
 
 
 
 
 

Ummæli (0) | Óflokkað, Geðheilsa, Bækur

14. nóvember 2011

Kominn tími til að tengja: Um þunglyndi I

Þótt skömm sé frá að segja hef ég aldrei sett mig almennilega inn í fræðilegar rannsóknir á þunglyndi og læknisráðum við því, kannski af því það stendur svo nærri mér. Mér hefur þótt þægilegra að skoða eitthvað annað sem snertir mig ekki persónulega en getur verið spennandi efni per se (s.s. saga Sögu Akraness eða siðblinda). Auðvitað hef ég bloggað helling um eigin reynslu af þunglyndi og þunglyndislyfjum, sem og reynt að slá aðeins á puttana á mannkynsfrelsurum sem endalaust vilja hafa vit fyrir geðsjúklingum þegar kemur að lyfjagjöf, öllu heldur hvetja sjúklinga sem þeir hafa alls ekki menntun til að sinna til að taka EKKI lyfin sín. Það er alltaf spurning hvað maður á að nenna að elta ólar við svoleiðis lið og eiginlega nenni ég því ekki lengur. Ég hef líka eitthvað bloggað um orðanotkun tengda geðveiki eða þunglyndi, læknisráð eða skilgreiningar í sögulegu samhengi og sitthvað smálegt annað: Hef sem sagt eitthvað kynnt mér efnið en að mestu hefur það verið ómarkvisst hálfkák. En nú er kominn tími til að kynna sér þetta efni betur, tel ég. Kannski vegna þess að ég er á ákv. endapunkti, þ.e.a.s. búið að reyna flest læknisráð, þunglyndið versnar með hverju árinu og mér finnst orðið hæpið að kalla þetta ástand „djúpa endurtekna geðlægð“, nær væri að tala um „djúpa viðvarandi geðlægð“ (en ég er ekki viss um að staðlar geri ráð fyrir svoleiðis … staðlar og flokkun er eitt af því sem ég þarf að athuga, sem og forsendur og gerð prófa til að meta þunglyndi). Þeir læknismöguleikar sem hafa verið orðaðir í mínu tilviki núna eru ekki sérlega fýsilegir, a.m.k. finnst mér rétt að athuga þá vel áður en ég ljái máls á að prófa þá.

Af því ég er svo gleymin ætla ég að fara gegnum þessar vangaveltur og grams í greinum á blogginu mínu. Raunar fletti ég stundum upp á eigin bloggi, þetta er prýðileg gagnageymsla og leitarmöguleikinn virkar vel. Auk þess eru meiri líkur á að ég muni eitthvað hafi ég skrifað um það.

Ég hef svolítið verið að lesa greinar um þunglyndi og læknisráð undanfarið, aðallega úttektir á rannsóknarniðurstöðum margar tilrauna. Það borgar sig oft að skoða fyrst úttektir (Review-greinar) í öllu upplýsingaflóðinu. Það háir mér vissulega að kunna lítið í tölfræði og efnafræði, verandi máladeildarstúdent, en á móti kemur að þessar greinar eru oft á fræðilegu hrognamáli þar sem latínukunnátta kemur sér vel til að skilja latínuafleiddu ensku orðin. Það virðist vera reglan að ef valið stendur milli þess að nota algengt stutt engilsaxneskt orð eða ógagnsætt langt orð samsett úr latneskum stofnum velja menn hið síðarnefnda. Þykir væntanlega fínna. Og enskuskrifendur dýrka skammstafanir! Íslensku læknisfræði- og líffræðiíðorðin eru svo annar hjalli sem oft er torvelt að komast yfir. En það þýðir ekki að maður geti ekki reynt.

Það sem ég reyni að hafa að leiðarljósi er að skoða greinar í viðurkenndum ritrýndum tímaritum og skoða jafnframt hvaðan höfundar hafa fengið styrki til að skrifa þessar greinar eða hjá hverjum þeir vinna því það er auðvitað mögulegt að hagsmunaaðilar hafi áhrif á niðurstöðurnar, a.m.k. ágætt að hafa það bak við eyrað (án þess að ég sé samt haldin þeim ofsóknarkenndu hugmyndum að læknar og aðrir fræðingar séu sjálfkrafa á mála hjá lyfjafyrirtækjum eða framleiðendum rafmagnsdóts fyrir heilaskurðlækningar). 

Greinin sem mér finnst áhugaverðust til þessa (þótt ég sé raunar ósammála niðurstöðunni eða finnst öllu heldur að niðurstaðan sé orðhengilsháttur) heitir „Föst í sama farinu: Endurskoðun þunglyndis og læknismeðferðar við því“  (Paul E. Holtzheimer og Helen S. Mayberg. 2011. „Stuck in a rut: rethinking depression and its treatment“, birtist í Trends in Neuroscienes, 34. árg. 1. hefti, janúar 2011, netútgáfan í nóv. 2010). Ég vonast til að geta sagt frá þeirri grein í næstu færslu. Málið er þó að allt gengur frekar hægt í mínu lífi, orkan er af skornum skammti og sumir dagar snúast fyrst og fremst um að lifa þá af. Svoleiðis að það er ómögulegt að segja hvernig þessu fyrirhugaða námsbloggi mínu í þunglyndisfræðum vindur fram. 

En ég er sem sagt komin með markmið og inngang og sé miðað við að verk sé hálfnað þá hafið er er lítur þetta ekki illa út :)
 
 
 
 

Ummæli (2) | Óflokkað, Geðheilsa

7. nóvember 2011

Bækur; morð, óhamingja, drykkja og góðir reyfarar

Ég er loksins að krafla mig upp úr helvítisdvölinni … nú hef ég fengið þrjá góða daga í röð (sem helgast að hluta af þremur góðum nóttum í röð, þökk sé ágæti svefnlyfsins sem ég tek með góðri samvisku og blæs á besserwissera á borð við Vilhjálm Ara og talibanana á Vogi). Eins og venjulega er tilfinningin svipuð og að koma úr löngu kafi og ná loksins andanum. Vonandi helst þessi bati eitthvað en ég hugsa náttúrlega bara um hálfan sólarhring í einu og hvorki kvíði né vona, s.s. kemur fram í einkunnarorðum þessa bloggs (og menn geta bara gúgull-þýtt ef þeir eru jafn slakir í grísku og ég).

Sem betur fer gat ég flesta daga lesið í þessari þunglyndisdýfu þótt ýmislegt annað færi til andskotans, eins og venjulega. Líklega get ég þó endurlesið slatta af þeim bókum sem ég las í október sem nýjar, sem er aldrei nema gott, hafi þær verið góðar.

Þegar ég er svona veik er best fyrir mig að lesa fyrirsjáanlegar bækur (formúlubækur, uppskriftarbækur), þ.e.a.s. bækur sem eru byggðar á ákveðinni forskrift og ganga upp eftir henni. Aðallega les ég morðbókmenntir, sem eru álíka einfaldar og fyrirsjáanlegar og Íslendingasögur: Sumsé skrifaðar eftir nokkuð skýrri uppskrift en gefa þó kost á smá varíöntum innan uppskriftarinnar. Ég verð alltaf dálítið skúffuð þegar formúlan er brotin og uppskriftinni fokkað, t.d. var önnur bókin eftir Anne Holt svoleiðis (sú sem kom út á íslensku fyrir skömmu, ég vil ekki upplýsa hvaða regla var brotin fyrir þá sem eiga eftir að lesa hana). Hin bókin eftir Anne Holt sem ég las, Pengemanden, gekk hins vegar ágætlega upp.

Eftir að hafa lesið norræna reyfara í hrönnum undanfarið er ég orðin dálítið leið á þeirri hefðinni, þ.e.a.s. á þeirri hefð að aðalpersónan (löggan eða blaðamaðurinn eða lögfræðingurinn) sé með allt niðrum sig í einkalífinu. Þetta eru ansi trist persónur og reyna lítið að leita sér hjálpar, eiginlega er óskiljanlegt hvernig þeim tekst að leysa flókin morðmál en geta alls ekki leyst sín eigin mál. Má nefna að ég er orðin hundleið á kvíðaköstum Anniku Bengtzon (af hverju fær hún ekki kvíðastillandi lyf hjá lækni?) og er því að hugsa um að dömpa Lizu Marklund alfarið. Það eru takmörk fyrir hvað maður nennir að lesa margar lýsingar á ofsakvíðakasti í bók eftir bók … Eða Wallander greyið: Ég rétt hafði mig á hörkunni í gegnum Den orolige mannen (sem er nýkomin út á íslensku) af því sálarflækjur Kurts taka orðið allt upp í þriðjung af bókinni. Það er alltaf allt svo helvíti “jobbigt” hjá þessum Svíum … nema kannski þeim að norðan, Paganinikontraktet eftir Kepler var fín (ég held upp á aðalpersónuna Joona Limna) en ég sá einhvers staðar ritdóm um íslensku þýðinguna þar sem hún fékk frekar slaka dóma.

Drykkjuskapur Harrys Hole hefur hins vegar minnkað að mun og bæði Lausnarinn og Snjókarlinn (las hana á ensku, The Snowman, kemur í beinu framhaldi af Lausnaranum og ætti að koma fljótlega út á íslensku) eru flottar, sú síðarnefnda enn meir spennandi. Las svo aftur Djöflastjörnuna því mér fannst undarlegt að hafa skyndilega kúvent skoðun á Nesbø en komst að því að Harry Hole í Djöflastjörnunni pirraði mig jafnmikið og þegar ég las hana fyrst enda draugfullur megnið af bókinni. Svoleiðis að það er breyttur karakter Nesbø og miklu betur samdir reyfarar sem valda nýtilkominni aðdáun minni á þeim höfundi. Aumingja Louise Rick, sem datt örsjaldan í það í fyrstu, er farin að verða kengfull hvað eftir annað í bókum Söru Blædel (sú síðasta sem ég las heitir Kun Ét Liv) og timburmannalýsingar eru farnar að minna á fyrstu bækur Nesbø. Það er dálítið síðan ég las Åse Larson bók (hún hefur ekki gefið út neina nýlega held ég) og þar er að vísu aðallöggan ansi fín en lögfræðingsgreyið, stúlkutetur sem er búið að lenda í ýmsu, er að verða geðdeildarmatur og ansi pirrandi - vonandi verður hún bara höfð í innlögn í næstu bók og fjarri vettvangi.

Mér finnst lögguparið (löggan og eiginkona hans) í bókum Läckberg vera allt í lagi, þau eru a.m.k. frekar venjulegt og hamingjusamt fólk. Vitavörðurinn var fín, kannski sérstaklega fín af því þá hafði ég ekki lesið Náttbál Johans Theorin (en eftir á finnst manni Vitavörðurinn dálítil stæling á þeirri bók). En ameríkanísering Läckberg er ekki til bóta, þ.e. Póstkortamorðin, og tilraun hennar til að skrifa ráðgátu í Agötu Christie stíl, Morð og möndlulykt, lukkast ömurlega.

Þá er það íslenska gengið. Ég er löngu hætt að hafa gaman af Arnaldi, sálarflækjur Erlends eru ömurlegar (og fyrirsjáanlegar sé maður freudískt innstilltur), bækurnar þar sem Sigurður Óli eða Elínborg eru í aðalhlutverki gera sig engan veginn og síðustu þrjár bækur Arnalds eru hundleiðinlegar, sérstaklega sú sem kom út fyrir jólin í fyrra, þar sem Arnaldur virðist vera að reyna að skrifa sig inn í einhvern fagurbókmenntastíl. Nú er miklu lofsorði lokið á nýju bókina hans svo væntanlega er hann farinn að skerpa sig eitthvað aftur, ég vona það. Raunar hefur mér lengi fundist að bækur Ævars Jósepssonar séu miklu betri en bækur Arnalds, þrátt fyrir ansi staðlaðar týpur í lögguliðinu, einnig bækur Árna Þórarinssonar. (Byttan þar reynir a.m.k. að halda sér þurri og hefur auk þess húmor, sem aumingja Harry Hole hans Nesbøs skortir átakanlega.) Yrsa hefur haft glaðsinna lögfræðing sem aðalpersónu í flestum bókunum og þótt morðgátan sé stundum ekkert til að hrópa húrra fyrir bjargar þessi persóna miklu, a.m.k. finnst mér hún oft fyndin og skemmtileg. Ég man þig, sem kom út fyrir síðustu jól, er skrifuð í klassískum Stephen King stíl, meira að segja “kvikmyndahandritsstíllinn” er fenginn að láni (í Íslendingasögunum er sama fiff oft kennt við praesens historicum en það er af því menn vilja tala svo menntamannslega um þær, í stað þess að horfa á vestraelementið eða formúlurnar í þeim). Mér fannst Ég man þig ljómandi góð íslensk King bók og minnti á sumar af hans góðu gömlu … hann hefur tapað dampinum grey karlinn og ég er löngu hætt að komast í gegnum bækurnar hans.

Af jólareyfurunum í fyrra, sem ég las náttúrlega ekki fyrr en um vorið enda ólæs megnið af vetrinum, fannst mér Snjóblinda Ragnars Jónasson langbest, líklega af því hún var annars vegar dálítið klassísk A. Christie bók, sem gekk fullkomlega upp, og hins vegar af því sækópatinn í bókinni var svo vel hannaður sækópat. Hlakka til að lesa nýju bókina hans. Næstbest fannst mér Áttblaðarósin hans Óttars Norðfjörð en er vitaskuld ósátt við nafnið af því ég er ósátt við ruglinginn á áttblaðastjörnu og áttblaðarós. Og fattaði plottið of snemma. En það verður spennandi að sjá hvernig honum tekst upp í nýju bókinni sem var að koma út.

—–

Því miður er ég búin að lesa þær þrjár bækur Johans Theorin sem hafa komið út, í fyrirhuguðum fjórleik sem gerist á Álandseyjum. (Las eina á íslensku, næstu í norskri þýðingu og þá þriðju á ensku.) Náttbál er langbest af þessum þremur. Svo krossar maður fingur og vonast eftir að sú fjórða verði á vegi mínum fljótlega. Ég mæli eindregið með Theorin. Gamli karlinn, Gerlof, sem er held ég eina persónan sem kemur fyrir í öllum bókunum og er svolítið til hliðar við mismunandi aðalpersónur, minnir mig svolítið á Gamlingjann sem skreið út um gluggann og ég er akkúrat að lesa núna.

Og Gamlinginn sem skreið út um gluggann stendur algerlega undir væntingum! Þar eru meira að segja morð, þótt þau séu nú dálítið aukaatriði en auðvelda mér náttúrlega að færa mig aðeins úr morðgeiranum um sinn. Raunar sé ég litla tengingu við Birtíng (sem einhverjir gagnrýnendur hafa hampað) en þess meiri við Forest Gump … aftur á móti má, með góðum vilja, sosum tengja Forest Gump við Birtíng og sjálfsagt mætti finna fleiri svona ferðasögur um mannkynssöguna ef menn endilega vilja. Þetta er afar fyndin bók og aðalpersónan, gamlinginn Allan Karlsson, er yndisleg! Einna helst pirrar mig að bókin er ekki nógu vel þýdd (setningar eins og “hann fraus á hendinni” - þegar ein persónan hafði glatað mótorhjólahanskanum sínum og var að aka heim, eða þegar sagt er að forseti Bandaríkjanna dvelji á heilsuhæli “til að lina lömunarveikina” eru klúður). Þetta kom mér reyndar á óvart því ég veit að þýðandinn er sérlega vandvirkur. Kannski les ég bókina bara aftur, á sænsku.

Svo er ég nýbúin að lesa Nú kveð ég þig Slétta, sem vel að merkja inniheldur ekki eitt einasta morð ;)  Bjóst fyrirfram við að ég læsi aðallega formálann og viðtalið en svo fór að ég las allar vísurnar líka og fannst gaman að. Mér finnst útgáfan á Nú kveð ég þig Slétta líka alveg sérlega vönduð og skrifaði hjá mér slatta af ritum sem vísað er í til að skoða betur við tækifæri. En sú bók höfðar líklega ekki til almennings, hún er væntanlega miðuð við fólk sem þekkir til á þessum slóðum.

Af því ég er alæta á bækur eru hér í hillu einnig Jóri. Hestar í íslenskri myndlist, sem ég hafði gaman af að skoða og Táknin í málinu eftir Sölva Sveinsson, sem ég er talsvert búin að fletta (þetta er flettibók, ekki bók til að lesa í gegn) og finnst afar áhugaverð og vel gerð. Sölvi skrifar alltaf lipurt og það er gaman að sjá hvað hann hefur verið duglegur að tína saman upplýsingar úr ýmsum áttum.

—-

Þetta var pistill um bækurnar í lífi mínu undanfarið og vangaveltur um ótrúlegar sálarkreppur og alkóhólisma í norrænum morðbókmenntum, sem mættu gjarna missa sín. Ég ætla rétt að vona að einhver smákarlaklíka fái nú ekki flog yfir þessari færslu eins og síðast þegar ég skrifaði um bók ;)

  

Ummæli (10) | Óflokkað, Bækur, Daglegt líf