9. febrúar 2014

Ef sjúklingur vill setja sig inn í eigin sjúkdóm

eru til þess nokkrar leiðir, sem ég ætla að gera grein fyrir í þessari og næstu færslum. Ég geri fyrirfram ráð fyrir að um sé að ræða sjúkling með þrálátan (krónískan) sjúkdóm eða sjúkling sem ekki telur sig fá fullnægjandi þjónustu frá þeim lækni/læknum sem hann hefur leitað til.

Sjúkraskrá og niðurstöður rannsókna

Fyrsta skrefið hlýtur að vera að setja sig inn í þau gögn um krankleikann sem liggja fyrir. Að frátöldum undantekningartilvikum á sjúklingur rétt á afriti af sjúkraskrá sinni, skv. lögum um sjúkraskrár nr. 55/2009, enda á sjúklingurinn sjúkraskrána þótt hún sé vistuð á heilbrigðisstofnun. Allar rannsóknarniðurstöður (t.d. úr blóðprufum, myndatökum o.fl.), læknabréf frá sérfræðingum til heimilislæknis o.s.fr.  tilheyra sjúkraskrá.

Sjúklingur þarf ekki að gefa upp neina ástæðu fyrir ósk um afrit af sjúkraskrá og á að hafa samband við „umsjónarmann sjúkraskrár“ sem er yfirleitt ekki læknir sjúklingsins heldur annar aðili, gæti t.d. verið yfirmaður heilsugæslustöðvar. Líklega er best að hringja í ritara heilsugæslustöðvar/sjúkrahúss/læknis til að kanna hvaða aðili þetta er. Sjá nánar um þetta síðuna Sjúkraskrá á vefsetri Embættis landlæknis og svör Persónuverndar við spurningum um aðgang að sjúkraskrá (og gögnum tengdum örorkumati, sem verður að hluta að sækja á grundvelli persónuverndarlaga og að hluta á grundvelli upplýsingalaga).

Oftast þarf læknir sjúklingsins að lesa yfir sjúkraskrána áður en hún er afhent til að afmá allt sem haft er eftir þriðja aðila, þ.e.a.s. upplýsingar sem ekki eru frá sjúklingi eða heilbrigðisstarfsmanni komnar. Þetta er í verkahring læknisins og óþarft fyrir sjúkling að vorkenna honum fyrir þessa vinnu, þetta er ekki ólaunuð aukavinna eða greiði við sjúklinginn.

Sjúklingur kann að þurfa að borga fyrir afritið, það er misjafnt eftir stofnunum innan heilsugæslunnar.

Í samræmi við fyrrnefnd lög er ágæt regla að fá jafnóðum afrit af rannsóknarniðurstöðum og halda þeim saman í möppu. Setjum sem svo að sjúklingur fari í blóðprufu; þá er best að mæta fljótlega í viðtal við heimilislækninn til að fá helstu niðurstöður en fá í leiðinni útprent af niðurstöðunum, sem læknirinn getur prentað úr eigin tölvu á staðnum.

Sjúkraskrár eru yfirleitt auðskiljanlegar. Þó getur komið fyrir að einhver hluti textans sé skrifaður á hrognamáli, yfirleitt latínuskotnu (og þá yfirleitt þannig að það fer hrollur um latínulærða sjúklinga). En flestir læknar eru þokkalega skrifandi á íslensku, skv. minni reynslu.

Mín reynsla er sú að það gengur tiltölulega hratt og vel að fá afrit af eigin sjúkraskrá og útprentanir af rannsóknarniðurstöðum eru afhentar orðalaust. Eina undantekningin frá þessu var fyrrverandi sérfræðilæknir minn sem sá ástæðu til að hringja í mig og þýfga mig um af hverju ég vildi fá þetta afrit, hvort ég ætlaði kannski að skrifa bók?, spurði hann. Almennt kemur læknum það ekkert við af hverju sjúklingur vill afrit af sjúkraskrá og ég hygg að það sé afar fátítt að fá upphringingar eftir slíka beiðni.

Næst verður fjallað um hvernig sjúklingur getur leitað upplýsinga og umfjöllunar um sinn sjúkdóm á Netinu.

7 ummæli við “Ef sjúklingur vill setja sig inn í eigin sjúkdóm”

  1. Ragnheiður Ása ritar:

    Líst vel á þetta hjá þér Harpa!
    Þekkir þetta af eigin raun ;-)
    Kv. Ragnheiður Ása

  2. Edda Hrings ritar:

    Takk kærlega,ég á örugglega eftir að nýta mér upplýsingarnar hérna :)

  3. lilly ritar:

    takk fyrir þetta Harpa

  4. Margrét Sig ritar:

    Like

  5. Guðjón egilsson ritar:

    Langar að vita hvað vita læknar á Íslandi um Lyme Disease (Borrelia) og lyfjagjöf við þeim sjúkdóm. Mín skoðun er að mér fynnst þeir ekkert vita um rétta lyfjagjöf eftir mínum upplýsingum..

  6. Harpa Hreinsdóttir ritar:

    Tja, nú er ég ekki læknir heldur íslenskufræðingur og get ekki svarað fyrir lækna. Örleit á með site-möguleikanum á Google leiddi í ljós að árið 1989 birtist nokkuð ítarleg grein í Læknablaðinu um þennan sjúkdóm, aðgengileg á Hirslu, og árið 2011 birtist stutt “case report”, þ.e. Tilfelli mánaðarins, í sama blaði þar sem stutt grein er gerð fyrir sjúkdómnum. Í báðum greinum er fjallað um lyfjagjöf. Ég veit ekki hvort lyfjagjöfin í þessum misgömlu greinum er í samræmi við þínar upplýsingar um rétta lyfjagjöf. Og stór óvissuþáttur hlýtur að vera hve stór hluti íslenskra lækna les Læknablaðið að staðaldri, sem gæti skipt máli í þekkingu þeirra á Lyme Disase (og þá gef ég mér að íslenskir læknar séu mótttækilegri fyrir textum á íslensku en útlensku, svona almennt og yfirleitt). Ég veit ekki til þess að það hafi verið kannað.

  7. Leit í læknisfræðilegu efni á ensku á Netinu | Blogg Hörpu Hreinsdóttur ritar:

    […] Ef sjúklingur vill setja sig inn í eigin sjúkdóm […]